logo

Onze oogstcijfers - 2015 & 2016

 

 

Waarom registratie?

De bal ging aan het rollen in het najaar van 2014. Op de jaarlijkse oogstdag waarop alle bewaargroenten, zoals wortelen, bieten, pompoen, etc…, geoogst werden om ze te behoeden van de vorst begon ik te registreren. In 2014 werd er op één dag tijd voor 373 kg aan groenten gerooid. Hoeveel oogst je dan op een heel jaar vroeg ik mij af? De toon was gezet. In 2015 zouden we de productie registreren vanaf nieuwjaar om een idee te krijgen van de productiviteit van onze tuin. Op die manier kunnen we ook andere mensen aansteken om te tuinieren en meer uit hun tuin te halen wat ook de missie is van deze site.

 

gewichtRegistratie: de procedure

  • afwegen gebeurde met een gewone mechanische keukenweegschaal, grotere hoeveelheden (boven de drie kg) met een personenweegschaal

  • geregistreerde periode: kalenderjaar = 1 januari tot en met 31 december

  • als registratie eenheid werd kilogram gekozen

  • enkel plantaardige productie, groenten en fruit, werden geregistreerd. Overige producties zoals bijvoorbeeld eieren niet. Kruiden en toekruiden geoogst als smaakmaker voor thee of salade werden niet geregistreerd omwille van de kleine hoeveelheden. om kleinere hoeveelheden te wegen zouden we een preciezere weegschaal moeten inschakelen en het zou ook bijzonder veel werk vergen om de grote variatie aan gebruikte kruiden te registreren.

 

 

De cijfers

 

Onze oogst uitgedrukt in kilogram

 totaal kg tuin oogst 15 16


 Tabel 1: geregistreerde tuinproductie in 2015 en 2016

 

Een halve ton lekker en gezond voedsel uit de tuin. Dat is het mooie oogstresultaat dat we behaalden in 2015. In 2016 steeg de productie met nog eens een kwart tot bijna 650 kg. Een meer dan behoorlijke oogst die volstond om alle dagen vers voedsel uit de tuin op tafel te toveren.

Let wel. Niet alles wat we geoogst hebben is geregistreerd. Kruiden en toe-kruiden werden niet geregistreerd. Dat betekent dat bijvoorbeeld ui-groen, tijm voor thee en gerechten, lavas, peterselie, bloemen van Oost-Indische kers enz…niet in de registratie opgenomen zijn. De enige uitzondering op de registratie van kruiden zijn basilicum en koriander. Basilicum omdat ik dit kruid in grotere hoeveelheden oogst voor mijn jaarlijkse pesto traditie en koriander omdat we dat in het voorjaar inmaken als concentraat. Voor de kg opbrengst zal het niet zoveel uitmaken of je de kruiden en smaakmakers wel of niet registreert. Voor de diversiteit van het aanbod en een eventuele economische vergelijking zeker en vast wel omdat kruiden per kg bijzonder duur zijn.

 

Diversiteit als graadmeter om de oogst in te schatten

Diversiteit krijgt van mij een hogere waarde in het beheer van mijn tuin dan kilo opbrengst om uiteenlopende redenen. Omwille van het in stand houden van een zo breed mogelijke genetische diversiteit, de stabiliteit van ons tuinecosysteem, een breder aanbod van smaken en oogst en omdat we er van houden steeds nieuwe dingen uit te testen in de tuin en keuken.

top 5 teelten 2015 16

Grafiek 1: De top vijf " kg-productieteelten" uit 2016 en 2015. Let op de verschillende schaal in beide grafieken en hoe de productie van tomaat buiten en in serre varieert in beide jaren.

Als ik maximale kilo opbrengst als hoogste prioriteit bij het opmaken van mijn tuinplan zou stellen zou ik mij kunnen beperken tot een beperkt palet aan gewassen die heel wat kilo 's produceren zoals bijvoorbeeld tomaat, aardpeer of pompoen en de teelt van overige gewassen die weinig gewicht opleveren zoals rucola, zuring of crosne achterwege laten. Dat levert misschien leuke cijfers op maar het heeft ook heel wat nadelen. Het zorgt niet alleen voor een verarmde diversiteit maar ook voor een saaie tuin qua smaak en uitzicht. Verder is een te beperkt aantal gewassen onhandig als je jaarrond vers voedsel uit je tuin wil oogsten. Dan hebben we het nog niet gehad over de risico 's die je neemt als je vertrouwd op slechts een paar gewassen om te voorzien in je voedselbehoefte. Als je afhankelijk bent van een 5 tal gewassen om in je behoefte te voorzien en twee teelten mislukken dan ben je 40 % van je oogst kwijt. Heb je veertig gewassen staan en er mislukken er twee dan ben je 5 % van je oogst kwijt. Een heel verschil qua risicospreiding als je het mij vraagt.

Diversiteit en risicospreiding gaan in onze tuin hand in hand. Dat kan je afleiden uit de grafiek hier onder. Slechts twee gewassen hebben een aandeel van meer dan 10 % ten opzichte van het totaalplaatje van 646 kg geoogst product. De overige 65 teelt(groepen) zitten daar een stuk onder. Daar ben ik blij om. Hoe kleiner het aandeel van iedere teelt in het totaal, hoe veiliger, hoe stabieler mijn voedselproductiesysteem is. Het risico wordt immers verdeeld over heel wat teelten.

 grafiek gewassen 16

tabel gewassen 15 16  

Grafiek 2: spreiding van de oogst over de teelten (Y-as: oogst in kg; X-as: nummers corresponderen met volgorde teelten in de tabel)


In de grafiek zie je dat er 67 teelten opgenomen zijn in de registratie. Dat betekend niet dat er in onze tuin maar 67 verschillende gewassen stonden. In werkelijkheid zijn het er een stuk meer omwille van het kruidenverhaal maar ook omdat een paar groenten als groep samengenomen werden om het dagelijkse registratiewerk werkbaar te maken. Neem nu sla. Onder de registratie van sla zit zowel kropsla als krulandijvie, radicchio, lollo rossa, bindsla, enz.. Met andere woorden onder het punt sla zitten bijna alle bladgewassen die we als sla geteeld en aangewend hebben. Onder het punt mixed greens zit onder andere mosterdblad, mizuna en tsoi tsim. De werkelijke diversiteit aan teelten ligt dus stukken hoger dan de 67 weergegeven in de grafiek.

 

GROENTEN OOGST

Foto: een stukje zomerse oogst uit de serre

 

Hoeveel ton/ha of kg/m² brengt onze tuin zoal op?

oogst cijfers tuin 15 16

 

 Tabel 2: opbrengst per oppervlakte 

 

In de tabel vind je twee verschillende cijfers terug. 

Cijfer 1 geeft de productie van onze serre weer. Dit cijfer apart weergeven is interessant om enerzijds een zicht te krijgen op de oogstverdeling tussen onze intensief beteelde serre en de rest van de tuin maar vooral ook omdat het een beeld geeft van hoeveel je kan produceren op een kleine oppervlakte als je intensief teelt onder glas. De productiecijfers van onze serre geven aan dat de grenzen qua productie nog lang niet bereikt zijn. Want als ik een groter aandeel van mijn tuin als intensieve serre zou gaan inrichten kan ik mijn productie sterk omhoog brengen als dat nodig is.

Cijfer 2 omvat de totale bruto-oppervlakte van het hele perceel inclusief huis, paden, terras, tuinhuis, kippenren, houtopslag, hagen, etc.. Dit cijfer geef ik weer omdat het een idee geeft van de productie van een tuin inclusief de ruimte voor ondersteunende functies zoals compostproductie in de kippenren, een haag als leefplaats voor onder andere vogels EN de woning voor de tuiniers. Cijfer 2 geeft niet de maximale oogst aan. Het geeft een “mogelijke” oogst weer van een perceel met woonfunctie waar de productie van voedsel geleverd wordt op maat zijn bewoners.

Zoals je kan zien zijn de verschillen gigantisch als je beide cijfers van opbrengst per oppervlak vergelijkt. Als je deze cijfers gebruikt om ze één op één te vergelijken met landbouwproducties let dan even op. De productiviteitscijfers van een tuin tegenover een landbouwsysteem stellen is niet makkelijk. Het is zowat appelen met peren vergelijken.
De tuinier is een prosument. Hij produceert en consumeert zijn eigen product. Zijn oogst is een surplus geleverd op een perceel met woonfunctie. De insteek in tuinvoedselproductie is onder andere diversiteit, plezier en beleving. Land- en tuinbouwers zijn producenten met een economisch doel. Dat zijn heel andere uitgangspunten. Let daar mee op voor je zomaar economisch gerichte landbouwmonoculturen blindelings vergelijkt met tuinpolyculturen. Om de eigenheid en veelzijdigheid van een eettuin niet te vergeten als we het over cijfers hebben en oog te hebben voor al de extra 's die een tuin wel niet bieden kan. Want er is heel veel dat de cijfers niet vertellen en dat maakt vergelijken niet makkelijk. Denk bijvoorbeeld maar aan opbrengsten die niet objectief in kilo 's uit te drukken zijn zoals plezier in het weggeven van zaden en planten en oogst, even wegdommelen in een tuinstoel, de aanblik van een mooie tuin, de geur en smaak van een kopje verse kruidenthee uit eigen tuin,...

 

Een klein referentiekader als hulp bij het vergelijken van onze oogstcijfers


Alles oogsten tot de laatste gram groen uit de perceeltjes weg geoogst is daar doen we niet aan mee. Dat strookt niet met de filosofie van de natuurlijke tuin.
De gepresenteerde cijfers zijn afkomstig van een immer begroeide eettuin en niet van een all in-all out systeem waarbij er periodisch een kaalslag van het perceel plaats vindt. Denk daar aan als je de cijfers gaat vergelijken met klassieke landbouwsystemen waar een heel veld tegelijk wordt leeg geoogst als de teelt rijp is. Het hele veld komt leeg te liggen = all out en wordt daarna op één tijdstip beplant met de volgende teelt = all in.

Natuurlijk teel ik voedsel om het te oogsten maar als ik het onderste uit de kan wil halen inzake registratie en alle oogstbaar product systematisch weg oogst heb ik een kale tuin. Een kale tuin is niet leuk voor de aanblik van de tuin maar vooral ook nefast voor het hele tuinecosysteem. Het gaat in tegen de hele filosofie rond natuurlijk tuinieren. Er moet steeds vegetatie en voedsel overblijven voor de andere spelers in het tuinecosysteem. Een kale tuin is niet de bedoeling. Dan verlies ik een hele hoop andere functies die het gewas mij levert zoals een mooie aanblik, ondersteuning van het leger natuurlijke vijanden, bodembedekking,...

Een paar voorbeeldjes stellen waarop ik doel. Oost-Indische kers daar had ik ettelijke kilo 's meer kunnen oogsten en registreren aan blad, bloemen en kappertjes. Hetzelfde gaat op voor rucola, eeuwig moes, eetbare chrysant en allerlei andere gewassen waar slechts een deel van het totaal geoogst wordt. Maar wat ben ik met van alles oogsten wat ik niet kan verbruiken?

Het hele jaar door wordt daarom slechts geoogst wat nodig is voor eigen consumptie en weg te schenken. Het enige moment waarop we afwijken van deze oogstmethode is op onze jaarlijkse oogstdag in het najaar wanneer vorst dreigt. Dan worden de bewaarteelten, de wortel- en knolgewassen zoals rode biet, koolrabi, wortel, appelwortel, aardpeer,... helemaal geoogst om weg te stoppen in de kelder of garage (op een paar stuks na die op het perceel blijven staan om bijvoorbeeld zaden te telen in het daaropvolgende seizoen). De bewaargewassen staan maar op een paar perceeltjes of gewoon tussen meerjarige groenten in geplant en zorgen op tuinniveau niet voor een kaalslag als ze geoogst worden. 

Nog een laatste opmerking wat de opbrengst per oppervlakte betreft. In de zomer van 2013 kwam deze tuin onder ons beheer. Onze tuin beschouw je daarom best als een jonge tuin. De bijdrage van de meerjarige gewassen is vaak nog beperkt. Niet alle meerjarige gewassen zijn reeds in productie: appel, peer, talrijke kleinfruitsoorten zoals rode bes, kruisbes, bramen, druiven, Lonicera en zo voort evenals meerjarige groenten als asperge zijn pas in 2014 en '15 geplant. Deze (nog) niet productieve gewassen nemen natuurlijk wel al plaats in. 

 

Tevreden of niet?

De door dit registratieproject verkegen cijfers zijn interessant om in een objectieve maatstaf als kilogram te zien hoeveel er in totaal aan productie uit de tuin komt. Om het eens over cijfers te hebben. Gevoelsmatig weet je dat een tuin veel opbrengt. De cijfers ondersteunen het gevoel en maken het mogelijk om anderen ook een idee te geven. Over de productiviteit van tuinen valt immers weinig te vinden en dat maakt discussies over het belang van tuinen voor voedselproductie moeilijk. Gebruik de cijfers gerust in discussies als het over het belang van eetbare tuinen gaat (mits bronvermelding uiteraard). Lees eerst de kader hierboven zodat je ook weet waar de zwakke punten zitten en niet zomaar appelen met peren te vergelijken.


Tenslotte nog een nuance. De hier geregistreerde oogst is een "mogelijke" oogst. Ieder jaar zal anders zijn. Hoeveelheden kunnen over de seizoenen heen enorm schillen. Niet alleen omwille van algemene invloeden zoals het weer maar ook te meer omdat de tuin en de tuinier constant evolueren. Alles kan altijd beter. Ik ben alvast tevreden over het resultaat. De tuin bracht een overvloed aan lekker eten en plezier voort en dat is nog steeds het belangrijkste criterium voor een tuinier.


Hoe gaat dit project verder?

In 2017 wordt de registratie op dezelfde manier als in voorgaande jaren voort gezet. De grenzen van de oogst zijn nog lang niet in zicht. Dat weet ik absoluut zeker. De komende jaren experimenteer ik daarom alvast verder. Meer meerjarige gewassen in de tuin, ook wat kleinschalige veeteelt komt er aan. Kippen en konijnen hebben we al en de eerste eetbare vissen zijn ook uitgezet. Ik doe mijn best om de evolutie aan productie zo goed mogelijk te registreren en er je hier over te berichten. Ben je geïnteresseerd in de updates van ons project vergeet dan niet regelmatig eens langs te komen.

 

 

 

 

Vzw Haal meer uit je tuin stelt voor:

De appelwijzer

appel keuze wijzer

Een degelijke en rijkdragende appelboom op

maat van jou en je tuin? Dat kan!

duurzame toekomst zonder texttekst duurzame toekomst

Automatisch getipt worden als er een nieuw artikel verschijnt? Volg de facebookpagina van haal meer uit je tuin